پنجشنبه، مهر ۰۸، ۱۳۹۵

مطابقت هُبل با انلیل

تصور میکنم هُبل به عنوان خدای تفأل و در ترکیب هُوّ-بعل (خدای آسمان و جو) مطابق انلیل بابلی (خدای هوا و آسمان) و رقم زننده تقدیر است. شعار اعل هُبل (بلند کنید هبل را) از سوی ابوسفیان نیز با این برداشت همخوانی دارد.

دوشنبه، مهر ۰۵، ۱۳۹۵

مطابقت شاپورخواست و کوذشت/کورشت با چغلوندی و کوهدشت

از آنجاییکه ابن‌ حوقل‌، الشتر را در میان‌ راه‌ ری‌ به‌ شاپورخواست‌ نوشته‌ است‌ (2/358) لذا شاپورخواست و کورشت حمدالله مستوفی که در سمت راست روستای حسن آباد جنوب بروجرد بوده اند، مطابق چغلوندی و کوهدشت هستند که حدس میزنند این شهر دومی در جای شهر قدیمی با شکوهی قرار گرفته است. این موضوع با فاصله راههای قدیمی هم همخوانی دارد: اصطخری در توصیف راهی که از همدان به خوزستان می‌رود و ذکر مسافات آن آورده‌است که اول از همدان تا رود آور هفت فرسنگ و از رود آور تا نهاوند هفت فرسنگ و از نهاوند تا لاشتر (الشتر) ده فرسنگ و از لاشتر تا شابرخاست دوازده فرسنگ و از شابرخاست تا لور (کنار اندیمشک) سی فرسنگ است و ابن حوقل نیز به همین اندازه مسافت از نهاوند تا لاشتر ده فرسخ و از لاشتر تا شاپورخواست دوازده فرسخ اشاره کرده‌است. به نظر می رسد کوهدشت (کوذشت خبر مسعودی) در اساس به صورت کوذشت/کوت شت (محل دژ) بوده است و شاپورخواست (شاپورنامشهوم، به لغت کاسی یعنی از آن پشتیبان خدا) همان چغلوندی حالیه بوده است.

یکشنبه، مهر ۰۴، ۱۳۹۵

مطابقت خواهران لات و منات و عزی با الهه های سهم و تقدیر یونانی (موئیراها)

خواهران موئیرا (سهم و تقدیر) یعنی کلوثو (ریسنده عمر)، لاخِسیس (سهم دهنده عمر) و آتروپوس (بی بازگشت بُرنده عمر) که تحت رهبری پدرشان زئوسِ تقدیر بوده اند، به وضوح با دختران الله، لات (از ریشه اللَت، به هم بندنده)، منات (از ریشۀ مَنِیّة، بخشیدن تقدیر) و عُزّی (از ریشه عَزَّ، انجام نشدنی کننده) قابل قیاس می باشند. موئیراها تحت نام نورناها (ریسنده ها) به اساطیر کهن اسکاندیناوی هم راه یافته اند. نامهای ایشان اورد (تعیین کننده سرنوشت)، وِرداندی (حفظ کننده) و اس‍کولد (بُرنده) ذکر شده است.
الهه های نظم و سهم (دِوی شاکتی) در اساطیر هند تحت نام پرواتی (آفریننده)، دورگا (حفظ کننده) و کالی (ویران کننده) آمده اند.

جمعه، مهر ۰۲، ۱۳۹۵

نام امشاسپندان زرتشتی که بر گرفته از نام و نشان خدایان بابلی به نظر می رسند

منشأ بابلی نه امشاسپند ماههای ایرانی
نظر به اینکه در کتاب پهلوی بندهش نام ماههای ایرانی هر کدام نام امشاسپندی محسوب هستند و نام نه امشاسپند آن در وداها دیده نمیشوند و اینکه معانی نام آنها با نام و نشان خدایان ماههای معادل بابلی مربوطه همخوانی دارند، لذا تصور میکنم شش امشاسپند اول سال یعنی فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد (بیمرگ) و شهریور از نام و نشان تقویم ایزدان بابلی، آنو، ائا (فریبنده آداپا در باغ عدن)، سین (هور) ملقب به گوسالۀ جوان انلیل (هاربه)، آداد (تیشتر) تیر/نیزه به دست، تموز/دوموزی (فرزند زندگی) و ملوخ (شاه) گرفته شده اند. سه ماه پاییز به نام ایزدان ایرانی مهر و آبان (ناهید) و آذر هستند. نام ماه مهر دقیقاً در مکان ماه ایزد خورشید شمس (ماه هفتم) قرار گرفته است که ماه آغازین نیمه دوم سال بوده است. ماه آبان (ناهید) از سویی در اساس به جای ماه آب بابلی متعلق به الهه ستاره ناهید (ماه دهم) یعنی نین شوبور (الهه شرق) و از سوی دیگر همچنین به جای ماه الهه اولولو ایشتار (ماه پایانی نیمه اول سال، ماه ششم) است. ماه آذر به جای ماه آدار بابلی ماه مخصوص اِرّا (ایزد خشکی و گرما) است. تصور میکنم نام و نشان سه ماه زمستان نیز منشأ بابلی دارند که اسفند (آرامش دهنده مقدس) با اینانا (الهه آرامش دهنده آسمانی)/ایشتار(الهه مقدس) ماه اولولو (ماه پایانی) مطابق می نماید. دی (خدای بزرگ) و بهمن (نیک منش) نیز می توانند مردوک و آشّور (خندان) باشند. این امر استبعادی ندارد، چون بابل پایتخت فرهنگی ایران در دورۀ هخامنشیان و اشکانیان و ساسانیان بوده است. در رابطه با مطابقت امشاسپند بهمن با خدای ملی آشوریان یعنی آشّور گفتنی است: نام اساطیری دژ بهمن هم که کیخسرو (کیاخسار، هوخشتره) ویران کرده است نشانگر شهر آشور و نینوا مراکز آشوریان است. در تقویم ایرانی جای اِرّا (آذر) و مردوک (دی) را در ترتیب ماههای مربوطه عوض شده است. به نظر می رسد رقابت موفقیت آمیز اِرّا (ایزد خشکی و گرمای ماه آدار) در مقابل مردوک (دارنده سمبل مار موش هوشو) در اساطیر بابلی بوده باشد که در اساطیر ایرانی به معادلهایشان آذر و اژی دهاک سرزمین بَوری (دارنده مارسمّی سرزمین بابل) نسبت داده شده است.
در مورد مطابقت ملوخ با شهریور گفتنی است: به احتمال زیاد نقش ذوب فلز مُلک/ملوخ/شهریور اشاره به آتشی است که در درون تندیس ملوخ برای سوزاندن قربانی روشن می شده است:
Rabbinical tradition depicted Moloch as a bronze statue heated .with fire into which the victims were thrown.(wikipedia). چون متقابلاً در مورد شهریور: " آنان به درون گودال دوزخ که از آنجا به زمین تاخته بودند، فرو افکنده میشوند و شهریور بر روی سوراخی که ایشان به آن داخل افکنده شده اند فلز گداخته می ریزد." (بهار، بندهش، صفحه 75)
شباهت سروش با ایزد بابلی نبو/نینورتا
سروش (شنوای کلام ایزدی) پاینده پیمانها و همراه امشاسپند بهمن شباهت زیادی به نبو (نامیده و اعلام شده) خدای حکمت و حامی دبیران و وزیر و مشاور مردوک/آشور دارد. چه خود امشاسپند بهمن (نیکوکار) معادل آشور (خندان) به نظر می رسد. حتی پلنگینه پوش بودن سروش با نبو/نینورتای شیروش همخوانی دارد. در تورات اسماعیل (شنوای خدا) و هاجر (حاجر، الهه سنگها) و ابراهیم (پدرعالی) در رابطه خدایگانی با نبو/نینورتا و نین خورساگ (الهه سنگهای بیابانی) و ائا (خدای اعماق آبها) همخوانی دارد. به نظر می رسد نام های عرب (آری-بی، آنانکه پدرشان شیروش است) و تازی (سگ شکاری/منظور شیر) در رابطه با نبو/نینورتای شیروش به عنوان خدای قبیله ای اعراب بوده باشند.
نظر به چنین منشأ و معنی نام عرب یعنی کسانی که پدرشان شیر درنده (سمبل نینورتا) است، می توان نام آرامیها را نیز به صورت آرا-اَمی به معنی قومی گرفت که مادرشان شیر درنده (سمبل ایشتار/آستارته) است. لذا به نظر می رسد دلیل اینکه کشور آرامیها نزد یونانیها سیریا (سوریه) نامیده شده است به واسطه زبانهای هندوایرانی بوده است که در آنها شیر-یه (سانسکریت شورَ-یه= منسوب به شیر ماده) به جای نام آرامی به کار رفته است. حتی نام قدیمی دیگر سوریه یعنی شام به صورت سائیمهه در سانسکریت و به صورت صم در عربی از اسامی شیر درنده است.
مطابقت نریوسنگ با هندورسانگای سومری
تنها تشابه جزء دوم نامهای ایشان یعنی سنگ (پیام) و سانگا (پیام رسان روحانی) نیست که نریوسنگ را همان هندورسانگای نیکوکار بابلی ملقب به "مبّشر سرزمین" مشاور اوتو (خدای خورشید) و نماینده آنو (خدای آسمان) در رابطه با آتش نشان می دهد. بلکه می دانیم که نریوسنگ (مرد پیام) نیز همان طور که پیام سلطانی در مقاله نریوسنگ آورده است: "در رابطه با آتش نافه شهریاری است و پیام رسان اهورا مزدا است و ایزد نریو‌سنگ از همرزمان اصلی ایزد مهر در نبرد با دیو «نیرنگ» است. در صحنه‌ ای که نبرد ایزد مهر با دیو نیرنگ متصوّر شده است، ایزد مهر خود را با گامهای تند به گردونه تیز‌تک خویش می‌ رساند و آن را شتابان می‌راند. همچنین ایزد سُروش و ایزد نَریوسَنگ او را در نبرد با نیرنگ همراهی می‌کنند و ایزد خورشید مهر، دیو نیرنگ را در میدان جنگ، در نبردی تن به تن، می‌کشد. ایزد نریوسنگ ایزد مهر را در مراقبت از پیمان‌ها نیز یاری می‌رساند."
پس از قرار معلوم هندورسانگا مأخذ نام نریوسنگ و این خود مأخذ نام جبرئیل (مرد پیام خدا) است. فرشتگان مقرّب توراتی و قرآنی دیگر یعنی اسرافیل (درخشان مثل آتش) و میکائیل (همسان خدا) و عزرائیل (یاور خدا) به ترتیب مطابق با ارّا/آذر (ایزد آتش روز رستاخیز)، ایشوم (فرمانده)/هندورسانگا/نریوسنگ (مرد پیغام خدا) و موت (ملک الموت)/موت/موسه/موسن (یاور و همکار خدا) می باشند. پس ایراد یهود مدینه بر پیامبر اسلام در اینکه پیامرسان خدا میکائیل بوده نه جبرئیل ناوارد بوده است چون در بابل کهن ایشوم/میکائیل و هندورسانگا/جبرئیل غالباَ یکی گرفته میشده اند.
Babylonian calendar
Season Month name Presiding deities Zodiac sign Hebrew equivalent Gregorian equivalent
Reš Šatti 1 Araḫ Nisānu
'Month of the Sanctuary'
Anu and Bel KU (Aries) Nisan March/April
2 Araḫ Āru
'Month of the Bull'
Ea (Taurus) Iyar April/May
3 Araḫ Simanu Sin BI(KAŠ) (Gemini) Sivan May/June
4 Araḫ Dumuzu
'Month of Tammuz'
Tammuz (Cancer) Tammuz June/July
Mišil Šatti 5 Araḫ Abu āru (Leo) Av July/August
6 Araḫ Ulūlu Ishtar (Virgo) Elul August/September
7 Araḫ Tišritum
'Month of Beginning'
(i.e. the start of the 2nd half-year)
Shamash (Libra) Tishrei September/October
8 Araḫ Samna
'Month of Laying Foundations'
Marduk (Scorpio) Cheshvan October/November
Kīt Šatti 9 Araḫ Kislimu Nergal (Sagittarius) Kislev November/December
10 Araḫ Ṭebētum
'Month of the Forthcoming of Water'
Pap-sukkal saḫ 'ibex' (Capricorn?)
Tevet
December/January 11 Araḫ Šabaṭu qā (Aquarius?) Shevat January/February
12 Araḫ Addaru ~ Araḫ Adār
'Month of Adar'
Erra (Pisces) Adar February/March
Intercalary 13 Araḫ Makaruša Addari
~ Araḫ Ve-Adār Ashur In year 17 of 19-year cycle, the intercalary month was named Araḫ Ulūlu.
https://en.wikipedia.org/wiki/Babylonian_calendar

پنجشنبه، مهر ۰۱، ۱۳۹۵

معنی جونقان

جونقان می تواند به معنی محل هاون بزرگ سنگی بوده باشد که در قدیم برای کوبیدن خرد کردن ریشه خشک چوغان (ریشه کف کننده برای شستشو) مورد استفاده قرار می گرفت.

چهارشنبه، شهریور ۳۱، ۱۳۹۵

مطابقت نریوسنگ با هندورسانگای سومری

تنها تشابه جزء دوم نامهای ایشان یعنی سنگ (پیام) و سانگا (پیام رسان روحانی) نیست که نریوسنگ را همان هندورسانگای نیکوکار بابلی ملقب به "مبّشر سرزمین" مشاور اوتو (خدای خورشید) و نماینده آنو (خدای آسمان) در رابطه با آتش نشان می دهد. بلکه می دانیم که نریوسنگ (مرد پیام) نیز همان طور که پیام سلطانی در مقاله نریوسنگ آورده است: "در رابطه با آتش نافه شهریاری است و پیام رسان اهورا مزدا است و ایزد نریو‌سنگ از همرزمان اصلی ایزد مهر در نبرد با دیو «نیرنگ» است. در صحنه‌ ای که نبرد ایزد مهر با دیو نیرنگ متصوّر شده است، ایزد مهر خود را با گامهای تند به گردونه تیز‌تک خویش می‌ رساند و آن را شتابان می‌راند. همچنین ایزد سُروش و ایزد نَریوسَنگ او را در نبرد با نیرنگ همراهی می‌کنند و ایزد خورشید مهر، دیو نیرنگ را در میدان جنگ، در نبردی تن به تن، می‌کشد. ایزد نریوسنگ ایزد مهر را در مراقبت از پیمان‌ها نیز یاری می‌رساند."
پس از قرار معلوم هندورسانگا مأخذ نام نریوسنگ و این خود مأخذ نام جبرئیل (مرد پیام خدا) است.

دوشنبه، شهریور ۲۹، ۱۳۹۵

معنی محتمل نامهای هپتالان

نامهای هفتالیت (هفت -تالیت، تشکیل شده از هفت [ایل و خانوار]) و هفتواد (هفت خانوار) و نامهای آنها در نزد چینیان یعنی یِدا (یتدی ترکی= هفت) و هوآ (هفت) نشانگر تشکیلات هفت قبیله ای آنان بوده و لقب هون و توروشکای آنان (شاه تُرکها) اشاره به تقدیس توتم گرگ در میان هپتالان دارد.

شنبه، شهریور ۲۷، ۱۳۹۵

معنی احتمالی خوسف

احتمال دارد خوسف با توجه به درخت انار بزرگ معروف کهن آن به معنی محل درخت انار بوده باشد: कुचफल kucaphala m. pomegranate, फल phala n. fruit
خوسف. (اِخ) نام ناحیتی است به بیرجند و بدانجا درخت اناری است که محیط تنۀ آن متجاوز از ۸۰ سانتیمتر است و هر سال ۴۰۰ کیلوگرم بار میدهد. (از یادداشت دهخدا).
چنانکه مجید روهنده به نقل از هارولد والتر بیلی اشاره کرده "در زبان ختنی-سکایی khoca و heina به معنی سرخ هستند". لذا اینها ریشۀ واژۀ خوسف و هنار/هینار/انار به معنی برخوردار از سرخی به نظر می رسند. در فرهنگنامه های فارسی خوچ/خوس به معنی گوشت سرخ تاج خروس و پارچه سرخ سر نیزه باقی مانده است و جزء پ (پی) در خوسپ/خوسف (میوه سرخ) می تواند به معنی خوراک و میوه باشد. جزء انا در انار هم به صورت اننه در سانسکریت به معنی خوراک است و جزء رَ به معنی با شکوه، لذا انار بدین شکل خود به معنی خوراک با شکوه است.

چهارشنبه، شهریور ۲۴، ۱۳۹۵

بحثی در باب مطابقت نوذریان و هخامنشیان

Artiston Fareh Vashi
واژۀ اسفنديار در اوستا ‹‹اسپند داد›› يا ‹‹سپند دات›› است. به چمار عدل پاك. اسپند به چم پاك و ‹‹داد›› به معنی عدل. اسفندی را هم كه روی آتش دود می كنند به شوند پاك كنندگی اسفند ناميده اند.
Javad Mofrad
در رویداد نامه کرخ بیت سلوق داریوش فرزند الهه میناسهانی (سپنت آرمئیتی) ذکر شده است. لذا سپنداته (آفریده سپنت) فرزند ویشتاسپ همانطور که هرتسفلد گمان می کند همان داریوش پسر ویشتاسپ است. اعقابشان هم همخوانی دارند: بهمن اسفندیار (خشایارشا)، اردشیر بهمن (اردشیر درازدست)، داراب (داریوش دوم)، دارا (داریوش سوم).
Kurosh Nazemi
همه تاریخ نویسان یونانی که در باره زرتشت نوشته اند در عهد هخامنشی می زیسته اند. اگر زرتشت در زمان هخامنشیان ظهور میکرده باید آنها از آن اطلاع میداشتند. چگونه ممکنه هرودوت تاریخ نویس سرشناس یونانی که همزمان با داریوش بزرگ میزیسته و حتی از بیان کوچک ترین اتفاقات تاریخ ایران هم هرگزامتناع نکرده. از همزمان بودن پیامبر ایرانی وپدر داریوش آگاه نبوده باشد و یا اگر بوده در امر به این مهمی سکوت کرده باشد.
داریوش بزرگ از پدرش به عنوان ساتراپ یکی از ایالتها نام میبرد در صورتیکه زرتشت به حامی خود عنوان شاهی میدهد. داریوش بزرگ پس از پادشاه شدن..در سنگ نبشته بیستون..نزدیکترین یاری کنندگان خود را بدقت بر میشمارد و آنها را بویژه در جهان آینده سفارش میکند...چگونه است که یکباره جاماسپ کیانی ...فرشوشتر نامدار و خود پیامبر را که در این راستا مهمترین یاری دهنده او بوده است را یکسره فراموش میکند!!
دیدگاه هرتسفلد بر این راستا که اسفندیار همان داریوش هخامنشی میباشد بسیار سست و ناتوان بود و دیگر تاریخ نویسان آن را نپدیرفتند.
Javad Mofrad
هرتسفلد کسی را هم در همان عهد نوذریان ویشتاسپی به عنوان زرتشت سپیتمان معرفی می نماید که مورد توجه محققین قرار نگرفته است: او همان سپیتاک سپیتمان پسر ملکه آمیتیس دختر آستیاگ و پسر داماد و ولیعهد آستیاگ یعنی سپیتمه و پسر خوانده کوروش است که در زمان پدر بزرگش حاکم آذربایجان (از دروازه تنائیس/دربند تا دروازه کاسپی/گرمسار) و در عهد پدر خوانده و پدرزنش، کوروش حاکم دربیکان سمت بلخ و ناظر امور هندوستان بوده است. نوذریان دارنده اسبان تیز با پاسارگادیان در معنی دارنده گله های عالی و هوگوها (دارنده رمۀ خوب) همخوانی دارند. فرشوشتر در معنی دارنده عصای تازه (حاکم جدید= نوذر) می تواند در مقابل فرتره ها (حاکمان قدیم) به کوروش اطلاق شده باشد. جاماسب در معنی اسب پرور با پرکساسپ (دارای جای اسبان فراوان) /اوروپاست (دارای مال بند گسترده) درباری عهد کمبوجیه و بردیه همخوانی دارد.

سه‌شنبه، شهریور ۲۳، ۱۳۹۵

نامهای سکا/تور/اسکیث/اسکولو(ت) جملگی به معنی دارندۀ توتم بزکوهی/قوچ وحشی بوده اند

کمربند زرین سکایی که اثری هنری و زیبا و بی بدیل است. این کمربند از جنس طلاست و در یکی از گورهای سکایی واقع در کریمه کشف شده است. منطقه ی باستانی کریمه در جنوب اوکراین واقع شده و در زمان باستان جزیی از قلمرو سکاها بوده است.
این اثر زیبا و بی نظیر در قسمت انتهایی به قوچی وحشی و زیبا ختم می شود که نمادی از قدرت و باروری در دنیای باستان بوده است. (علی آریایی)
چنانکه گفته میشود سکا/شکا به احتمال زیاد به معنی شاخ دار به همین قوچ وحشی به عنوان حیوان توتمی سکاها اطلاق میشده است. تور هم در قفقاز نام نوعی بزکوهی است. اسکیث (سکه-ایس) را هم میشود به معنی پرستنده قوچ وحشی گرفت. اسکولو هم به صورت اسکول در بلوچی و کردی به معنی غزال است. شکه/سکا به معانی حیوان علف خوار، شاخدار، نیرومند و گردنده، نام مناسبی برای بزکوهی/قوچ وحشی بوده است.
هرودوت میگوید که اسکیتان در کمربند خود جام-کوزه ای به همراه دارند. از آنجاییکه کوزَ در زبان روسی به معنی بُز است لذا اشاره وی به این کمربند بوده است.
لذا به نظر می رسد نامهای کوزاک و اسلاو (اسکلاو) بر گرفته از همین کوز/اسکول (بزکوهی/قوچ وحشی) بوده باشند. نام کوزاک به شکل کوچاک به ترکی معنی قوچ سرور را می دهد و این می توانست اسم ترکی سکاها (اسکیتان) باشد، در مقابل کازاخ (غاز سرور).