مطابقت فندو با تیسفون

در نگاه اول نام فَندو (پَندو) که در یک منبع کهن چینی نام پایتخت اشکانیان به شمار رفته می تواند در معنی "منطقهٔ بزرگ" (پنج-دهیو) نامی ایرانی بر هکاتوم پولیس (شهر صد دروازه) باشد. نامهای کومس (محل بزرگ) و دامغان (دام-غان، محل نگهبانی) آن هم گواه این معنی هستند. واژهٔ پینج (پنج) در سنسکریت به معنی "پر از" هست. نام پنجشیر هم می تواند به معنی پُر کوه باشد. ولی احتمال اینکه منظور از فندو (در معنی پنج محل) پایتخت پنج شهری تیسفون (مدائن عهد اشکانی) باشد، بیشتر است:

تیسفون، پایتخت باستانی ایران (ساسانیان) و شهری بزرگ در زمان خود، به طور سنتی به چند بخش اصلی تقسیم می‌شد، که مهم‌ترین آن‌ها «مداین» (مدائن) یا «سپاهان» (شهرهای سپاهی) شامل «سلوک» (سلوکیه) و «بخت‌اردشیر» (بخت‌اردشیر) بود، که مجموعه‌ای از چند شهر کنار هم در حوالی بغداد امروزی تشکیل می‌دادند و گاهی به عنوان «پنج‌شهر» نیز شناخته می‌شدند، که شامل سلوکیه، بخت‌اردشیر، و محله‌های دیگر مانند «شاه‌نشین» در ایوان مدائن (کاخ تاق کسری) می‌شدند، اما تقسیم‌بندی "پنج بخش" بیشتر به صورت مجزا از هم در یک منطقه کلان‌شهری در اطراف دجله بود. بخش‌های اصلی تیسفون (مداین):

سلوکیه (سلوک): شهری یونانی‌نشین و قدیمی که بعدها به عنوان بخشی از مداین در نظر گرفته می‌شد.

بخت‌اردشیر: شهر دیگر در این مجموعه، که با سلوکیه در کنار هم قرار داشتند.

شاه‌نشین (ایوان مدائن): قلب قدرت ساسانیان و کاخ بزرگ تاق کسری.

محله‌های دیگر و مناطق اطراف: که به دلیل وسعت مجموعه مداین، بخش‌های مسکونی و نظامی بسیاری داشت، که گاهی مجموع آن را «پنج شهر» یا «پنج بخش» می‌گفتند.

به طور خلاصه، "پنج بخش تیسفون" اشاره به مجموعه شهری مداین در کنار دجله دارد که از چندین شهر و منطقه متصل به هم تشکیل شده بود.

پنج شهر تیسفون:

پنج شهر اصلی که مجموعه‌ی تیسفون در دوران ساسانی را تشکیل می‌دادند عبارتند از: تیسفون، رومگان (در شرق دجله)، وه اردشیر ( سلوکیه)، درزنیدان و ولاش‌آباد ( ساباط) در غرب دجله که در مجموع به عنوان بزرگترین پایتخت امپراتوری ساسانی شناخته می‌شدند و شامل چندین شهر و محله با نام‌های مختلف بودند.

تیسفون (مداین): قلب اصلی امپراتوری ساسانی.

رومگان: واقع در شرق رود دجله.

وه اردشیر (سلوکیه): در سمت غرب رودخانه قرار داشت و بازمانده‌ای از شهر سلوکیه یونانی بود.

درزنیدان: یکی دیگر از بخش‌های این مجموعه شهری.

ولاش‌آباد (ساباط): شهر دیگر در غرب دجله که به ساباط نیز معروف بود.