یکشنبه، تیر ۱۹، ۱۴۰۱

معنی لفظی ولنجک و قلهک

ولنجک شکارگاه بوده است لذا می تواند والان-جاک باشد یعنی محل تله گذاری. قلهک هم به سبب قناتهای کهن آن می تواند از گِرِذَ اوستایی (قابل تبدیل به گِله) یعنی محل سوراخ زیر زمینی و قنات اخذ شده باشد و آن ترکیب قلّۀ عربی و پسوند نسبت اک ایرانی نیست. گل در ترکیب گلوبندک هم اشاره به تنبوشۀ (مجرای زیرزمینی تعبیه شدۀ) کهن آن است.

معنی مهراب

مهراب می تواند به معنی محل زمزمۀ سرودهای دینی یا زمزمه کنندۀ بزرگ باشد:
mitha (mih, meh): place
mah: big
रव m. rava (rap) humming
रपति{रप्} verb rapati[rap] talk
اگر جزء مهر در نام مهراب کابلی را با مهر فارسی یکی بگیریم بدین معانی مهراب می رسیم:
मित्रभाव m. mitrabhAva friendly disposition
मित्रभाव m. mitrabhAva state of friendship

جمعه، تیر ۱۷، ۱۴۰۱

مطابقت زیکرتو با شهرستان هشتری (هشترود)

نام زیکرتوی باستانی (در معنی بسیار سرد) با شهرستان پربرف و سرمای سابق هشتری (در معنی دارندۀ سرما) مطابقت دارد:
शीकर m. shikara (zikara) coldness
शीकर adj. shikara (zikara) cold
तवस् adj. tavas (tu) strong
hva (ha): possess
शीतल n. shitala (shitara) coldness
शीयते{श्यै} verb pass. shiyate[shyai] freeze
واژۀ شَخته (سرمای زمستانی شدید، علی القاعده همان سهییَته/شهییَته سنسکریت) در فارسی و آذری در این رابطه به نظر می رسد.

در بارۀ واژۀ اوستایی سکَئیتیه

استاد پورداود در ترجمۀ فرگرد اول وندیداد، در مورد سُغد آورده است: "دومین سرزمین و کشور نیکی که من- اهوره مزدا- آفریدم، جلگۀ «سُغد» بود. پس آنگاه اهریمنِ همه تن مرگ بیامد و به پتیارگی، خرفستری (مار یا عقربی) به نام سکَئیتیه را بیافرید که مرگ در گلۀ گاوان افکند. سکَئیتیه به شکل سَکیته در سنسکریت به معنی پُر کرم و مار است":
सकीट adj. sakiTa full of worms.
در مجموع معلوم است که در اساس از سکَئیتیه که یاد آور نام اسکیتان است، توتم مار سئوروماتها (ماساگتها) یا توتم خیمیریای سکائیان (ترکیب شیر-بزکوهی-مار) در سمت سُغد بوده است.

سه گروه قومی و دینی رغۀ باستان (ری)

مطابق منابع اوستایی رغه (اوروپوس، ری) مرکز مسمغان ماد بوده است که احتمالاً معبد ناهیدشان کنار چشمه علی معروف ری بوده است. ولی مطابق وندیداد پهلوی دو گروه قومی و دینی دیگر نیز در آنجا حضور داشته اند. از نقش ماهی باستانی تپه میل (سمبل ائای بابلیان) و خبر وجود تندیس‌های معبد سیروان ری (شهریار) می توان چنین گرفت دو گروه قومی دیگر ری، بابلیان و یونانیان بوده اند.

پنجشنبه، تیر ۱۶، ۱۴۰۱

معنی همای و واریذکنا

نامهای اوستایی همایا (همای) و واریذکنا که در رابطه با گشتاسب کیانی (همان مگابرن ویشتاسب، تیگران) هستند، در اساس متعلق به مادر و خالۀ وی بوده اند:
نام هُمای (معادل سومای سنسکریت) به معانی بسیار خوشگل و بسیار دانا است. معنی بسیار دانای او، وی را مطابق آمیتیدا (بسیار دانا، دختر معروف آستیاگ) نشان میدهد. نام خواهر او واریذکنا (در معنی دختر باغهای معلق) متعلق به آموخا یعنی سخنور (ملکۀ بابل، دختر دیگر آستیاگ) به نظر می رسد:
सूमय adj. sUmaya well shaped
सुमाय adj. sumAya having excellent plans
सुमाय adj. sumAya very wise
सुमाय adj. sumAya having excellent counsels
varidha: garden कना f. kanA girl

مطابقت نام ناحیۀ باستانی میسی با ناحیۀ ماد مجاور ماننا که محل دیاکو بوده است

در تاریخ ماد ناحیۀ بین گیزیل بوندا (حوضۀ قیزیل‌ اوزن) و ماننا در علیای رود جغتو و پارسوا (کردستان و نواحی مجاور آن در شمال شرقی) که با چهار اویماق کنونی (محل چهار قبیله) همخوانی دارد، به نام میسی (میانی) خوانده شده است. آشوریان در آن سمت از نام مادای (ماد) هم یاد می کنند که هیئت دیگری از همان میسی (مئیذیه، میانی) به نظر می رسد. اگر این دو ناحیه را یکی بدانیم، نام ماد همچنانکه استاد پورداود می گوید به معنی میانی خواهد بود:
मध्ये madhye in the middle احتمال دارد نامهای ماد (میانی) و پارس (کناری) به سبب نزدیکی و دوری آنها از امپراطوری آشور بدین نامها مسمّی گردیده اند:
पार्श्वे loc. pArshve (pArsu) at the side

چهارشنبه، تیر ۱۵، ۱۴۰۱

معنی عناوین درباری ساسانی هرزبد و ابرسام و جندل

در مورد عنوان درباری ساسانی هرزبد بدین نتیجه رسیده اند که آن به معنی رئیس خواجگان و رئیس زنان حرم است که از این میان معنی دوم با وام واژۀ ارمنی هرچ (زن دوم) که با هرش سنسکریت به معنی لذت و خوشی هم خوانی دارد، مصداق پیدا می کند. معنی ابرسام هم در این رابطه فراهم کنندۀ خوشی و شادی است.
हर्ष m. harsha pleasure
हर्ष m. harsha delight
pat: chief
आभरति{आभृ} verb Abharati[AbhR] produce
सम adj. sama happy, happiness
در این رابطه نام- عنوان شاهنامه ای جندل به معنی عاقد به نظر می رسد:
जनिदा adj. janidA giving a wife
al: rative sign

سه‌شنبه، تیر ۱۴، ۱۴۰۱

معنی نام مناطقی در آذربایجان

آربطان (اروَ-تان، محل رسا و نیرومند)، باسمنج (وهو-سپنج، استراحتگاه خوب)، وایقان (وایگ-ان، محل بافندگان)، ورزگان (محل کشاورزی)، یامچی (محل پیک سواره)، شندآباد (شیندا-وار، محل دژ)، شربیان (محل شریف)، سیس (سی-اوس، محل چشمه زارها) و اوشتبین (اوشتَ-بئون، محل خوشبختی و تندرستی).

دوشنبه، تیر ۱۳، ۱۴۰۱

سرمایه گذاری عقلها

دکتر فاروق قاسم، یک دانشمندِ زمین شناس عراقی است که تابعیت نروژی دارد. ایشان مطلبی با عنوان "سرمایه گذاری عقلها" نوشته است؛ می گوید:
با من از ثروت سرزمینی که مردمش در نفرت، نژاد پرستی، نادانی و جنگ غوطه ورند، صحبت نکنید.
نیجریه یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیاست و بیشترین معادن را در اختیار دارد. این کشور یکی از بزرگترین صادرکننده های نفت در دنیاست، اما حال و اوضاعش را نگاه کنید!
چرا این گونه است؟ زیرا مردمش در نفرتهای نژادی غوطه ورند و این کشور عرصه نزاع و درگیری و تاخت و تاز گروههای مختلف است.
در مقابل، سنگاپور کشوری که روزی رئیس جمهورش می گریست، زیرا رئیس کشوری بود که در آن آب شُرب یافت نمی شد، امروز میزان درآمد سرانه اش بیشتر از ژاپن است!
امروزه کشورهای عقب مانده نگاهشان را معطوف به درون زمین کرده اند تا از موهبت آن خود را سیر کنند.
این در حالی است که انسان به خودی خود تبدیل به سرمایه ای موفق و سودآور گشته است.
آیا تا به حال اندیشیده اید که برای گوشی گلکسی و یا آیفن که شما از بازار می خرید چقدر هزینه شده است؟ شاید هزینه ی ساخت آن به یک دلار هم نرسد؛ چند گرم آهن، یک تکه شیشه و مقداری پلاستیک.
اما شما برای خرید آن صدها دلار هزینه می کنید، چیزی معادل چند ده بشکه نفت و گاز.
اما دلیلش چیست؟
دلیلش این است که کشور سازنده آن، از تولیدات عقل بشر بهره میبرد و صاحب ثروت اندیشه است.
آیا می دانید که شخصی مثل بیل گیتس مؤسس شرکت مایکرو سافت هر ثانیه 226 دلار درآمد دارد، چیزی معادل ذخایر کشور یمن و کشورهای خلیج فارس.
آیا می دانید که ثروتمندان دنیا، صاحب چاههای نفت و ثروتهای طبیعی نیستند، بلکه صاحبان همین نرم افزارهای ساده ای هستند که در گوشی شما نصب است!
آیا می دانید که سود شرکتی چون سامسونگ در طول یک سال 327 میلیارد دلار است.
صد سال طول می کشد تا ما چنین مبلغی را از تولید داخلی خود به دست آوریم.
برادر و خواهر گرامی
هر کجا که هستید، در شرق، غرب ، شمال ، و یا جنوب؛ و فکر می کنید ثروتی دارید که بدون نیاز به عقلتان، شما را بی نیاز می گرداند، این اوهام را از خود دور کنید؛ بدون عقلانیت هیچ ثروتی به دست نخواهد آمد.
ژاپن در جنگ جهانی دوم شکست خورد، اما در کمتر از پنجاه سال با علم و تکنولوژی از دنیا انتقام گرفت
؛
اما انسانهای کودن همچنان از شما می پرسند مذهبت چیست؟
از کدام قبیله ای؟
دین درست را از میوه اش باید شناخت، نه از صحبت های بزرگانش!
وقتی افراد بی نظم منظم شدند، فقر کم شد، دزدی کم شد، بی اخلاقی کم شد؛ آن وقت می گوییم که دین این جامعه درست است.
دکتر فاروق قاسم