معنی محتمل برخی نواحی کهگیلویه (کوهستان جنگلی) و بویر احمد (بئور همث= همواره ده هزار نفر)

یاسوج (یا-سوک= جایگاه گیاه و جنگل)، لیکک (محل واقع در شکاف کوه)، چرام (چراگاه)، لنده (محل گود و عمیق)، سی سخت (محل سنگ سخت گسترده)، دیشموک (دارای دژ نیرومند و پیشرفته)، مارگون (محل مرغزاری)، پاتاوه (محل محافظت کننده)، چیتاب (محل آب روان در ماسۀ نرم)، گراب (محل آب صخره ای) و لوداب (محل آب شکاف کوه).

معنی محتمل برخی مناطق استان یزد

اشکذر (محل تراوش آب)، بفرویه (محل رویش بافه)، مهریز (به هیئت مهراز یعنی محل پناهگاه بزرگ)، نُدوشن (به هیئت نیذاتو- شن یعنی محل انبار و فراوانی)، نیر (محل جریان آب)، بافق (محل بافه)، اردکان (محل ثروت)، زارچ (محل تراوش آب)، میبد (مَغ-پات، محل غار محافظتی)، عقدا (یکپارچه)، مجومرد (محل آسیاب بزرگ) و یزد (ایساتیس، محل چشمه پوشیده/قنات نیرومند).

معنی ببر بیان (خفتان رستم)

نظر به اینکه بَور (ببر) نام مشترک سمور و ببر بوده است، برای مشخص کردن ببر (درنده) از سمور صفت بیان (ترسناک) را به آن اضافه نموده اند:

भयानक adj. bhayAn(aka) horrible.

भयानक adj. bhayAn(aka) scare

نام بَبر (بَورَ، بَوری اوستا) در معنی سمور (سیمور= گسترده کشندۀ [پرندگان]) مرکب از بهیه - بَرَ (درندۀ ترسناک [پرندگان] یا به زبانهای هندواروپایی به معنی قهوه ای است. نام بَبر به معنی بَبر درنده هم به صورت بهَیه-وَرَ/بَرَ (درندۀ ترسناک با شکوه) معادل مَزَن-دَر (درندۀ بزرگ) به نظر می رسد.

وجه تسمیهٔ محلهٔ تبریزی شام غازان (شنب غازان) مطابق ویکیپدیا

شام نام اصیل شنب غازان است و قبل از ساخت شهر ارغونیه با این نام شناخته شده بود. شام را به‌معنای مکان هموار و حاصلخیز معنی کرده‌اند، در مفهوم دیگر به معنای سرزمین سمت چپ می‌باشد. با تکیه به‌این توضیحات شام غازان یعنی سرزمین هموار و حاصل خیز در سمت غرب که منسوب به غازان خان است.

شنب غازان

شنب را بعضی از صاحب‌نظران در فارسی گنبد معنی کرده‌اند و بعضی نیز در مغولی مزار. و شنب غازان را به‌معنای مزار یا گنبد غازان خان شناخته‌اند اما مسئله این است که شنب نیز قبل از وجود غازان خان به این محل اطلاق می‌شده‌است.

نظریهٔ اشتراک شنب و شام

استاد محمد روشن در کتاب جلد سوم جامع‌التواریخ (تعلیقات و حواشی) بیان می‌دارد که شم~شنب~شمب مخفف واژهٔ مغولی Shamb(h)ala به‌معنای بهشت، مدینهٔ فاضله و اوتوبیا است که آن نیز از واژهٔ سانسکریت چامبهالا اتخاذ شده‌است. با این قیاس چه شنب غازان و چه شام غازان به‌معنای بهشت غازان خان می‌باشد.

शम्ब adj. shamba fortunate

معنی نام محلۀ ششگلان

به نظر می رسد نام محلۀ ششگلان تبریز مرکب از شش و گِله (گولو، حبه، دانه) و علامت نسبت ان بوده باشد. در مجموع یعنی محلۀ شش قسمتی.

گِله در آذری و گولو در کردی به معنی حبه و دانه معلوم می نماید اصطلاحات دو گلو (دوقلو) و سه گلو (سه قلو) بومی ایرانی است.

معنی نام سه محلهٔ تبریز، حکماوار، کامیشاوان و لیلاوان

نظر به اینکه هکماوار تبریز محل بازار بزرگ بوده می توان صورت اصلی آنرا هگمه ور به معنی دارای محل تجمع گرفت:

چون گفته شده است: شهرت میدان حکم‌آباد (میدان بزرگ) بازار مکاره ای بود که هر چهارشنبه سوری در این مکان دایر می‌گردید و با عرضهٔ انواع ملزومات عید نوروز میدان پراز رنگهای بدیع می‌گردید و زنده می‌شد.

کامیشاوان را می توان به معنی محله دارای گاومیش و لیلاوا را می‌شود به معنی محل دارای آب گل آلود گرفت.

ریشهٔ واژهٔ آبادی

واژهٔ آبادی (آپاتیه پهلوی) با توجه به کلمهٔ سنسکریتی پَتهیه (مناسب) به معنی بسیار مناسب و آباد است. پیشوند آ در اینجا نشانهٔ تأکید و کثرت است:

पथ्य adj. pathya suitable

حسین آبادهای ایران در اساس هیثین آباد (هیثان آباد، آبادی امن و مستحکم) بوده اند

حسین آبادهای ایران در اساس هیثین آباد (هیثان آباد، آبادی امن و با شکوه و مستحکم) بوده اند واژه های هیثا و هیثَ در اوستا به معنی خانۀ امن و شتاب هستند. بنابراین هیثان پهلوی آذربایجان همان است که به صورت حصان معرب گردیده بوده و یاقوت حموی در معنی دژ و اسب بدان اشاره کرده است. پس نام حسین آبادها و حسن آبادهای ایران غالبا به معنی محل خانه های امن و دژ از همین واژهٔ هیثان گرفته شده اند. از جمله حسن آباد یاسوکند (مقر احتمالی دیاکو) و حسین آباد (ایلام) و حسین آباد (زابل)که در نقشه های بطلمیوسی در جای آن شهری به نام رهودا (دژ با شکوه) دیده میشود:

हासिन् adj. hAsin brilliant or adorned with

हेष adj. heSa strong[house]

تپه قلعه حسین‌آباد شاملو مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بخش جوکار، روستای حسین‌آباد شاملو واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[ویکیپدیا].

نامهای قلعه های باستانی حسین آباد میاندوآب و حسین آباد صفا دشت و حسین آباد چاراویماق، حسن آباد فردوس، حسن آباد سنندج، حسن آباد خوانسار نیز ثبت شده اند. لغت نامه دهخدا تعداد حسین آبادها را ۳۳۳ و تعداد حسن آبادها را ۱۹۷عدد نشان میدهد.

معنی محتمل فاروج در خراسان شمالی

نام فاروج به صورت پئیری-ایگ به معنی محل دارای حصار گرداگرد پیرامونی است. با توجه به این‍که فاروج در دشت حاصلخیز قرار گرفته ایجاد حصار دفاعی گرداگرد سرتاسری برای آن یک نیاز اساسی بوده است:

परिग adj. pariga surrounding

بر این پایه نام شهرک پاریز کرمان نیز به معنی دارای حصار گرداگرد سرتاسری بوده است.

معنی نام نهبندان

نام اصلی نهبندان (نیه وندان، دارای محل راهنمایی و استراحت کاروانها) یعنی نیه (نِه= نیها، نیشا/نیسا= محل پایین آسودن و راهنمایی) بوده است که این جزء اوستایی در نام شهرهای نیشابور (پر کاروانسرا) و نهاوند (محل دارای استراحتگاه کاروانها) و نائین (محل دارای کاروانسرا) هم دیده میشود.