اتیمولوژی واژۀ نخود

نخود می تواند به معنی هستۀ مرکزی جامد باشد:

ना f. nA navel

कूडति {कूड्} verb kUDati {kUD} become firm or fat or solid

خود در کلاهخود هم در این رابطه به نظر می رسد. سختی و جامدی (خود) بین کلاهخود و نخود مشترک است.خوَئیتو در اوستا به معنی به هم پیوستگی و پایداری آمده است.

معنی نام رودهای اَرَس (آراکس) و کورا

نظر به اینکه آب ارس همواره گل آلود و آب کورا صاف‌ و روشن است، لذا نام اَرَس (آراکس) را می توان از واژۀ اوستایی اَ-رَخشَ (نا درخشان) و نام کورا را از واژۀ اوستایی خوَر (درخشان) گرفت.

معمولاً نام شهرها و ولایات را به نام افراد نامگذاری می‌کرده اند. نه نام رودها را. کور به بلوچی یعنی رود صاف کوهستانی. آب کُر دینی هم می تواند آب پاک و صاف باشد. خود نام کوروش با توجه به معادل اوستایی آن ثراتئونه (منسوب به رود) به معنی مرد سیلابی مانند است؛ چنانکه در خواب آستیاگ (آژدهاک خبر موسی خورنی) ظاهر شده است.

ارتباط نام ابرام با آرامیها

از آنجاییکه در تورات یعقوب (یاکوبمو یا یاکوبهر «هیکسوسی= عبری، خارجی») به عنوان نوادۀ ابرام، یک آرامی فراری خوانده شده است، پس نام ابرام را می توان به صورت اب-رام (اب- آرام) به معنی نیای اساطیری قوم والا (آرامیها) گرفت.

معنی نام های کهن آبادان

خاراکُس به یونانی به معنی محل نگهبانی شده توسط حصار است. نام آیفاتان (آئوپاتان، اَو-پاتان) خبر مارسیان مورخ رومی قرن چهارم میلادی نیز به همین معنی است.

به نظر می رسد عبارت «وَرای عبادان شهر نیست» در خبر نزهة القلوب حمدالله مستوفی، از ترجمۀ آئوپاتان به «اَوَ» (دور، نیست) و آپاتان (آبادان، آبادانی) عاید شده است. این معنی به صورت صفت پسینی یا سپسینی در آخر نام این خاراکس (به یونانی یعنی دژ محاصره شده با حصار) دیده میشود.

در نقشه های بطلمیوسی نامهای خرمشهر (مهوَره، شهر بسیار با ارزش= بهمنشیر) و اهواز (شهر پایینی، کیسیای سومری) به صورت گران و تریانه (شهر واقع در سمت پایین= ائورمیث اردشیر) ذکر شده اند. استرابون در کنار کیسیان (اهوازیها) از مردمی به نام پراتاکین های دامدار و کشاورز یاد کرده است که می توان آنرا به معنی دارای بازرگانان فراوان و مترادف خوز (خوجا، سرور) گرفت:

pra: very

ठक्क m. Thakka merchant

مطابقت سیبور باستانی با سامن

کتیبه های آشوری در سمت نیشا (نهاوند) از شهری به نام سیبور نام می برند که با سامن حالیه مطابقت دارد:

शीभर adj. sibhara delightful

सुम्न n. sumna happiness

सम adj. sama happy

معنی نام شهر فردوس (تون)

نام قدیمی تون به اوستایی به معنی توانا و شایسته آمده است. نام فردوس (پردیس) نیز به صورت پَرَ- دیس به اوستایی به معنی محل بسیار توانگر و دارای آسایش و خوشی بسیار است.

در این رابطه نام روستای زادگاهی فردوسی یعنی پاژ/باژ را می توان به معنی محل دارایی و خراج گرفت. این گفته که فردوسی توسط حسین قتیب، مأمور مالیات طوس، از پرداخت مالیات معاف شده بود، گواه این معنی است:

भजति {भज्} verb bhajati {bhaj} possess

भाग m. bhAga portion

مطابقت سیزیفوس یونانیها با پاپای سکاها (واناتور ارامنه)

نام یونانی سیزیفوس را می توان به معانی در بند شدۀ نورانی یا دارندۀ پوست بُز نورانی دانست و آن را بر گرفته از اسطورۀ خدای ماه سکاها (پاپای) یا همان واناتور ارامنه (دارندۀ سمبل بزکوهی نورانی) شمرد.

معنی گیزین کیسی (گودین تپه)

به نظر می رسد نام باستانی گودین تپه یعنی گیزین کیسی که به همراه بیت ایشتار (کنگاور) و نیشا (نهاوند) یاد شده به معنی محل نگهبانی نیرومند بوده است.

गूढ {गुह्} adj. ppp. gUDha {guh} covered

क्षय m. kshaya abode, strong

نام گیزین کیسی به ظاهر شباهتی با نام قزوین دارد، ولی هیئت کشوین نام قزوین به معنی محل چرب و نرم با نامهای کهن راژیا (محل با شکوه) و ارساس (محل با ارج) منسوب بدان همخوانی دارد:

क्ष्विण्ण adj. kshviNNa unctuous

نظریۀ فلسفی

همزمان با انقلاب و کمی پیش و بعد از آن در کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز کتابچه های در مورد نسبیت به زبان ساده مطالعه می کردم چنانکه یادم مانده یکی از آنها از برتراند راسل و یکی دیگر از دانشمندان روس بود و سومی که مشخصاتش خوب یادم نمانده است احتمالاً از آیزاک آسیموف بود. در آنها جنبۀ ریاضی و فیزیکی فرمول‌های نظریه نسبیت راجع به جرم، طول، زمان در سرعتهای بالا، از جمله در سرعت نور شرح و بسط داده شده بود. گفته شده بود اگر جسمی با نیروی بی نهایت به حرکت در آید طول آن در مسیر حرکت به سمت صفر و زمان بسط و ثابت و جرم آن به سمت بی نهایت می گراید. اما نتیجه گرفته بودند چنین کار شدنی نیست. ولی ذرۀ فوتون با چنین مشخصاتی در حال حرکت است، تصور کردم اگر این فرمولها را توأم در ارتباط با جهان خرد ذرات بنیادی (میکروکوسما) و جهان به مقیاس بزرگ (ماکرو کوسما) در نظر بگیریم و برای آن ساختار تکوینی قائل بشویم. در آغاز مادۀ تاریک بی نهایت کیهانی بر اثر نیروی کششی بی نهایت خود از نقطۀ مرکزی آن منفجر شده و ذرات فوتون متولد شده اند.

در آن سالها صورت ابتدایی این نظر را در اطراف دانشگاه تهران و دانشگاه تهران به احسان طبری و محمد باقری استاد فیزیک ارائه دادم.

نام روستاهای سمت عجبشیر‌ در اوستا

در فروردین یشت اوستا در کنار نام اپخشیر (پشت آب جاری) که یادآور نام عجبشیر‌ (عقب آب جاری) است، از روستاهایی با نام موژَ، رَئوژدیه، تنویّه و انگهوی یاد شده است که به ترتیب با نام روستاهای موسی درق، راوشت، توتخانه، النجق در اطراف عجبشیر، همخوانی دارند.

apa: out of

क्षीर n kshira water