دو بردیه، راستین بوده اند

داریوش کودتا کرد و برادر خواندگان و متحدین، پسر کوچک کوروش و پسر خوانده و داماد کوروش یعنی وهیزداته بردیه (حاکم نیمهٔ شرقی امپراتوری کوروش) و گائوماته بردیه (حاکم بلخ و ناطر درهٔ سند، نائب السلطنه کمبوجیه) را کشت و گفت که اینها بردیه های دروغین بودند. یک دروغ مجبوری مصلحت آمیز سیاسی زد.

یک تحقیق دقیق در نسب گائوماته بردیه (سپنتداته، سپیتاک سپیتمان) پسر ملکه آمیتیس در خبر کتسیاس معلوم می کند که او همان زرتشت سپیتمان و گوتمه بودای بلخ و درهٔ سند است. زرتشت - بودا در بلخ (پیشتر در ری) حکومت کرده است. ولی محل کشته شدنش بر خلاف گفتهٔ شاهنامه بلخ نبوده بلکه همانطور که بودائیان در مورد گوتمه بودا (بنا به هاروی کرافت همان گائوماته بردیه) نوشته اند کوسی-ناگارا (شهر کاسیان گرامی دارندهٔ گیاه کوسی) بوده که با سیکایا اوائوتی (آبادی گیاه مقدس، سکاوند هرسین، محل دخمهٔ گائوماته بردیه) در سمت سرزمین کوسیان/کاسیان (لرستان) همخوانی ذارد.

نظریه سه هزار سال پیش زبان گاثاها دقیق نیست. به نظر ایرانشناس گراردو نیولی زمان سرایش سرودهای گاثاها طبق سنت زرتشتی به سدهٔ ششم پیش از میلاد (دوران پیش از هخامنشی و هم‌زمان با کوروش بزرگ یا کمی پیش از آن) تعلق دارد. زبان کهن گاثاها متعلق به مغان ری (محل مسمغان) بوده است و زرتشت پیش از فرمانروایی دربیکان بلخ در آنجا حکومت می کرده و توسط مغان آنجا به مقام مسمغان رسیده بود. از این رو است که گائوماتا (دانای سرودهای دینی، حاکم بلخ) را مغ آورده اند. او زادهٔ نوهٔ دختری کیاخسار (کیخسرو) یعنی آمیتیس (بی نهایت دانا) همسر کوروش بوده است که ملقب به دوغدو (دانای سخن، سنگهواک) بوده است.