پنجشنبه، آبان ۲۸، ۱۴۰۵

شباهت گوتمه بودا، گائوماته بردیه (زرتشت) و هامان وزیر پادشاه هخامنشی فرعون مصر (کمبوجیه) با ایوب تورات

نگارنده قبلاً ضمن مقالاتی از یکی بودن گوتمه بودا با گائوماته بردیه، زرتشت سپیتمان و هامان سخن گفته بودم. امشب متوجه شدم که ایوب نیز یکی از همین مظاهر وی است.
۱- ایوب نظیر زرتشت برخی منابع اسلامی از نسل ابراهیم به شمار رفته است.
۲- ایوب نظیر گوتمه بودا به سیر و سلوک سخت و صوفیانه می پردازد.
۳- ایوب نظیر زرتشت (گائوماته بردیه) دارای سه دختر است و نظیر هامان وزیر کمبوجیه شاه هخامنشی دارای ده اولاد است. مطابق برخی روایات او نظیر زرتشت سه پسر و سه دختر داشت که بعد مرگشان خدا سه پسر و سه دختر دیگر به او داد.
۴- ایوب در کتاب آپوکریفایی استانفو وژیر (وزیر) است. نظیر هامان وزیر فرعون هخامنشی (کمبوجیه) و گائوماته بردیه (وزیر و نائب السلطنهٔ کمبوجیه، در هنگام سفر جنگی او به مصر). ۵- نام شهر ایوب یعنی اوز (به اوستایی یعنی شريف و درخشان) در دور دستها از اسرائیل مترادف نام بلخ مشعشع (مبارک درخشان) محل فرمانروایی گائوماته بردیه (زرتشت سپیتمان، سپیتاک سپیتمان) شهر مقدس بودائیان و زرتشتیان است.
در بعضی نسخه های شاهنامه و بخش هایی از کتاب استانفو شخصیتی به اسم وَژیر وجود دارد که شباهت بسیاری به ایوب دارد و روایت او چنین است.
وَژیر، شخصی درستکار بود که خداوند او را به سبب اعمال نیکش ستود. آرمون و بعل نزد خدا آمده و ادعا کردند که وفاداری وَژیر تنها به دلیل حمایت الهی است. در نتیجه، خداوند به آرمون اجازه داد تا ثروت، خانواده و سلامتی وَژیر را از او بگیرد. او دچار فقر، بیماری، توهم، افسردگی و تنهایی مطلق شد، اما هرگز خدا را نفرین نکرد و تنها بر روز تولد خود تأسف خورد.
با وجود رنج‌های شدید، وَژیر عدالت الهی را زیر سؤال نبرد. در مناظره با دوستانش، اعلام کرد که درک انسان از حکمت خداوند محدود است و در سکوت سرنوشت خود را پذیرفت. در نهایت، خداوند سه دوست او را رد کرد و به آن‌ها دستور توبه داد، در حالی که وفاداری وَژیر را ستود. بااین‌حال، به او آموخت که انسان نباید در برابر ستم و رنج، سکوت اختیار کند. پس از این وقایع، وَژیر (مانند زرتشت سپیتمان) به کوه‌ها پناه برد و به نوشتن کتاب‌های فلسفی درباره‌ی عدالت الهی پرداخت.
همان طور که خواندید این روایت شباهت بسیاری به داستان ایوب در عهد عتیق دارد و برخی از محققین معتقد هستند که ایوب از این داستان ریشه دارد.
متقابلاً ایوب (به عبری: אִיּוֹב، بازگشت‌کرده به سوی خدا) یکی از پیامبران ادیان ابراهیمی است که شخصیت اصلی کتاب ایوب یکی از کتب عهد عتیق به‌شمار می‌رود. نام وی در کتاب حزقیال و نامه یعقوب، عهد عتیق و نیز در قرآن آمده‌است. بر اساس عهد عتیق و قرآن، خدا ایوب را مورد آزمایش قرار می‌دهد؛ اموالش ربوده می‌شوند، پشتش می‌شکند و پسرانش کشته می‌شوند؛ اما ایوب از عبادت خدا برنمی‌گردد. سرانجام ایوب، برکت از دست رفته خود را دوباره به دست می‌آورد. در کتاب مقدس ایوب یکی از پیامبران جنتیل (غیریهودی) و پدر آن پارت بزرگ کبیر است (پارت به لاتین به معنی همزاد است، پدر هامان و پدر زرتشت نیز دارای همزاد بوده اند).
سنت به مراقبه نشستن بودا و بودائیان:
مراقبه بودا در زیر درخت بودهی
سیدارتا گوتاما پس از سال‌ها جست‌وجو و ترک ریاضت‌های افراطی، در زیر درخت بودهی (درخت بیداری و روشنایی) در بود گایای هند نشست و به مراقبه عمیق پرداخت. او با تمرکز ذهن و درون‌نگری به بیداری و روشنایی (بودهی) و نیروانا رسید و از آن پس «بودا» (به معنای بیدار) نامیده شد.
ویژگی‌های کلیدی این واقعه
• مکان: زیر یک درخت انجیر مقدس (فیکوس مذهبی) که به نام «درخت بودهی» شناخته می‌شود.
• مسیر رسیدن به بیداری: بودا پس از آزمودن روش‌های مختلف ریاضت و مدیتیشن و دیدن کاستی‌های آن‌ها، راه میانه و مراقبه آگاهانه را در پیش گرفت.
• نتیجه مراقبه: درک ماهیت رنج، ناپایداری پدیده‌ها و دستیابی به روشنایی معنوی.
• جایگاه در آیین بودا: این رویداد نقطه آغاز شکل‌گیری آموزه‌های بودا (دهمّا) است و در مراسمی مانند وساک گرامی داشته می‌شود.
مراقبه در سنت بودایی:
ذاذن (به ژاپنی: 座禅) (معنی واژگانی: توجه در حالت نشسته) به معنای مراقبه در حالت نشسته به صورت چهار زانو است که توسط بوداییان شاخهٔ ذن انجام می‌شود.
ذاذن در مکتب رینزایی
هدف از ذاذن رستن از رنج‌ها است. ورزنده ذاذن یا ذاذن‌ورز، می‌کوشد تا از راه تحقق بخشیدن به یک روان آرام و بیدار که در هجوم احساسات و توهمات نیست به رهایی از رنج برسد. به هنگام ذاذن اندیشه‌های زیادی به فکر انسان می‌آیند. منظور از تمرین ذاذن این است تا فرد بگذارد این اندیشه‌ها بیایند و بروند بدون این‌که فرد اهمیت چندانی برای آنها قائل شود یا در موردشان قضاوتی بکند. با بازگشت مکرر و آرام به موضوع مراقبه (تنفس، شمارش و معمای بودایی کوآن) اندیشه‌ها خودبه‌خود نفوذ کم‌تری بر فرد خواهند یافت.
بوداییان ذن‌گرا به تمرکز فکری نشسته، که در صومعه‌های ذن هر روز به مدت چند ساعت تمرین می‌شود، اهمیت بسیاری می‌دهند. مریدان ذن، ساعات بسیاری از روز را به این تمرین اختصاص می‌دهند.
یکی از مظاهر دیگر گوتمه بودا (ابراهیم ادهم) در هند، باهوبالی است:
باهوبالی در آیین جین (ریشهٔ تاریخی و مذهبی)
در متون کهن هند، باهوبالی (به معانی «دارای بازوان نیرومند»، «نیرومند») یکی از شخصیت‌های بسیار محترم در آیین جین است:
• زندگی‌نامه: او پسر «ریشابهاناتا» (نخستین تیرتانکارا یا پیشوای آیین جین) و شاهزادهٔ شهر پوداناپور بود.
• نبرد با برادر: او بر سر جانشینی و قدرت با برادر ناتنی بزرگ‌ترش «بهاراتا» وارد نبرد شد. با وجود اینکه باهوبالی در این دوئل پیروز شد، از خشونت و میل به قدرت بیزار شد و تاج‌ و تخت را به برادرش بخشید.
• ریاضت و رهایی: او تمام دارایی‌هایش را رها کرد و به مدت یک سال به صورت ایستاده و کاملاً بی‌حرکت به مراقبه پرداخت تا جایی که گیاهان پیچک دور پاها و دست‌هایش پیچیدند. او سرانجام به مقام «کوالا جنانا» (دانش مطلق و رهایی) رسید.
• مجسمهٔ گوماتشوارا: مجسمهٔ غول‌پیکر و یکپارچهٔ او به ارتفاع حدود ۱۷.۵ متر در «شراوانابلاگولا» (ایالت کارناتاکا) یکی از مهم‌ترین زیارتگاه‌های جین‌ها در هند است.
خود مهاویرای بنیانگذار آیین جین (به معنی قهرمان بزرگ و دانا) و سه اصل اخلاقی وی هم به زرتشت سپیتمان و گوتمه بودا شبیه است.
منابع عمده:
١- وبلاگ شخصی ام، "فرهنگ و اندیشه".
٢- هوش مصنوعی.
٣- کتاب مقدس (تورات).

هیچ نظری موجود نیست: