اقوام آریایی روکسولان (ماساژت) و سئورومات-یازیگ اجداد کروات‌ها و صرب‌ها-بوسنیها بودند

ارتباط بین نام و ویژگی‌های روکسولان‌ها و کروات‌ها

به گفته آمیانوس مارسلینوس، ماساژت‌ها اجداد آلان‌ها/روکسولان‌های کرواسی بودند. مطابق گفتهٔ تادئوتس سولیمیرسکی، مؤلف کتاب سارماتها (سئوروماتها) که از وزرای فرهنگ سابق لهستان بود، کرواتها، صربها و بوسنی ها از قبایل سکایی و سئوروماتی بوده اند که بعد از مهاجرت به بالکان به کسوت ملل اسلاوی در آمده اند.

معنی اسپارگاپیس و تومیریس، نام‌های شاهزاده و ملکه ماساژت‌ها که کوروش بزرگ (ایرج فریدون) نزد ایشان کشته شد:

کلمهٔ سنسکریت spar به معنی قوی و کلمهٔ سغدی gap به معنی شاهزاده است. یعنی در مجموع آن به معنی شاهزاده نیرومند است:

स्फार adj. sphAra strong

स्फार adj. sphAra great

gap: prins

نام تومیریس (Tomyra-is) همچنین می‌تواند در اساس یک عنوان به معنی ملکهٔ نیرومند باشد:

तुम्र adj. tumra strong

तुम्र adj. tumra big

ईश adj. isa a ruler

خود نام ماساگت (ماساژت) را می توان دارندگان توتم بزکوهی بزرگ (گوزن، یلن) گرفت. ماساگتها (روکسولانها، آلانهای درخشان) سرانجام در بالکان سکنی گزیدند و تشکیل قومیت کروات را دادند:

mas: great छाग m. chAga goat

نام‌های آلان و کروات در سنسکریت و اوستایی به معنی دارندگان کراوات هستند:

आलान n. AlAna tie

Cuiroat: tie

پادشاه مشهور روکسولانها، آئلیوس راسپاراگانوس بود:

این واقعیت که نام آئلیوس راسپاراگانوس بر روی دو سنگ قبر در پولا در کرواسی یافت می‌شود، ممکن است نشان دهد که در مقطعی پس از سال ۱۱۸ میلادی، پادشاه مجبور به استعفا شد و در قلمرو دولت روم پناه گرفت.

خویشان روکسولانها، سئورومات‌ها (یازیگ‌ها، کسانی که توتم مار= سنسکریت سرپَ داشتند) بوده اند که همان صربها بودند:

सुराf. saurA snake,

मत adj. mata believe

सर्प m. sarpa snake

در شاهنامه فریدون در سر راه پسرانش سلم (سئورومات)، تور (سکا) و ایرج (پادشاه دربیکان/دریها) در شکل اژدها ظاهر میشود. توتم شیمریای مرکب مار و بزکوهی و شیر سکاهای پادشاهی هم نشانگر توتمهای این سه برادر اساطیری است.

در فرهنگ و فولکلور صربستان، مار جایگاه عمیق و بسیار محترمی دارد که اغلب با zmija čuvarkuća (مار نگهبان) نمادگذاری می‌شود. این مار غیرسمی که تصور می‌شد مظهر یک جد متوفی است، به طور سنتی از خانه و خانواده محافظت می‌کرد. کشتن یک مار نگهبان کاملاً تابو بود و اعتقاد بر این بود که باعث ویرانی می‌شود. افسانه‌های مار در صربستان به چند رکن اصلی تقسیم می‌شود:

نگهبان خانه (Zmija Čuvarkuća) خانه:

گفته می‌شد که مار زیر آستانه، در دیوارهای پی یا پشت اجاق زندگی می‌کند. این مار ستون معنوی دودمان خانواده محسوب می‌شد.

احترام: در سنت‌های عامیانه باستان، گذاشتن یک کاسه شیر در نزدیکی پی یا اجاق برای آرام کردن مار خانه رایج بود.

نشانه‌ها:

اگر مار دیده می‌شد، معمولاً به معنای خوش‌شانسی یا تغییر آب و هوا بود. برعکس، اگر ماری به طور تصادفی کشته یا رانده می‌شد، تصور می‌شد که نسل خانواده نفرین شده است.

اسطوره‌شناسی و قصه‌های عامیانه اژدها در مقابل مار:

در اساطیر اسلاوی، بین مارهای معمولی و زماجوی (اژدها) که اغلب به عنوان محافظان آتشین و چند سر یا موجودات آسمانی به تصویر کشیده می‌شوند، تمایز قائل می‌شوند.

دامادهای مار:

مارها به طور گسترده در اشعار حماسی و قصه‌های عامیانه صرب، مانند داستان جمع‌آوری‌شده ووک کاراجیچ، با عنوان «دوباره، داماد مار»، که به بررسی تغییر شکل و توتمیسم باستانی می‌پردازد، حضور دارند.

پادشاه مارها:

داستان‌های یک «پادشاه مار» خیرخواه که انسان‌ها را به خاطر مهربانی‌شان پاداش می‌دهد و نعمت‌های جادویی اعطا می‌کند، از ارکان داستان‌سرایی سنتی صرب است.

نام یازیگ (یاز-آزیگ) در اوستایی به معنای پرستنده مار است و نام بوسنی در ترکیب سکایی بهیو-یاسنی به نظر می‌رسد به معنی پرستنده مار ترسناک (بوآ) باشد. نزد بوسنی ها خلقت مار مقدم بر خلقت بشر بوده است و رجحان دارد.

با توجه به ارتباط توتم مار با نام و نشان ایلیریایی های بالکان به نظر می رسد آنها در داشتن توتم مار و همچنین پرستش خورشید با مهاجرین صربوکرواتی مشترک بوده اند. منابع عمده:

١- یشتها، جلد یک، تألیف استاد ابراهیم پورداود.

٢- فرهنگ لغات سنسکریت. آنلاین.

٣- فرهنگ واژه های اوستا، تألیف احسان بهرامی.

۴- هوش مصنوعی.