معنی لفظی نامهای ماسوله و ماسال گیلان

ترکیب مشترک این نامهای جغرافیایی گیلان نشان میدهد که ویژگی خاصی در آن مناطق باعث این نامگذاریها گردیده است. جزء ماس را می توان مخفف ماسه و اجزاء آل و اوله را همانطور که در واژه های چنگال و چنگول شاهد هستیم باید پسوند نسبت بگیریم. یعنی در مجموع جایگاه ماسه ای یا پر ماهی.اینکه این دو محل کنار رودخانه بوده و ماسال رودکنار هم نامیده میشده است به وضوح گواه درستی این نظریات هستند.ولی علی الاصول نظر به شکل پلکانی ساختمانهای واقع در دامنه ماسوله بهتر است آن را جداگانه مرکب از ماس (بزرگ) و اوله (علی القاعده شکل پهلوی کلمه ور، بر یعنی سینه و دامنه)گرفت. در مجموع یعنی محل واقع در دامنه بزرگ و وسیع. معنی لفظی نام شهرهای پلکانی کردستان یعنی پاوه (فاوج=پی اوج) و اورامان (وره مان)هم همین محل خانه های پلکانی واقع در دامنه کوه است.
سرانجام اگر خود نام ماسال را تحریف ترجمه عربی نام فارسی آن رود کنار یعنی تلخیص "مع سال" (کنار آب جاری) به شمار بیاوریم راه صواب پیموده ایم.

ماسوله می تواند بر گرفته از مئثَ-اوله پهلوی یعنی محل واقع در دامنه و بلندی باشد.

ریشه و معنی نام مریوان

ضمن شرح لشکرکشی آشورناسیراپال پادشاه آشور به سمت کردستان که در حدود سال 881 پیش از میلاد صورت گرفت از قصباتی به نام زامرو (زام مرو یعنی زمین با شکوه رستنیها) و آمارو (دارای چمنزار خوب) نام برده شده است که به ترتیب مطابق مریوان (در جنوب شرق دریاچه زریوار= زامرو ور) و قصبه امروله هستند. به همراه نام زامرو از جمله از پارسیندو ، سوریتو، ارکادی و سی پیرمن (دارندگان زبان نامفهوم) یاد شده است که به ترتیب یادآور قصبات باینچوب ، سراب شهرک ، قلعه جی و سبریز هستند.

معنی پاوه

گفته میشود پاوه به دلیل ساختار پلکانی،ملقب به شهر هزارماسوله‌ است. پس از اسلام فاوج نام گرفت سپس به پاوه تغییر نام یافت. بر این اساس نام شهر باید مرکب از پی اوج باشد یعنی دارای پی های واقع در بلندی و دامنه کوه.حتی خود ماسوله و اورامان به دلیل پلکانی و در دامنه کوه بودنشان بدین نام خوانده شده اند: ماس وره= دامنه بزرگ و وره-مان= خانه های واقع در دامنه.

معنی نام سلماس

نام سلماس به معنی سرزمین سرمای زیاد است چه بیزانسی ها نام این شهر را به دو صورت سیمباسه (زیم بس) و زومبیس (زیم بیش)آورده اند که هر دو به لغت مادی (اوستایی) به معنی جایگاه سرمای فراوان می باشند. از همین ریشه است خود نام شهر سلماس (سارم+ اس یا بس) که به معنی جایگاه سرما فراوان است و جغرافی نویسان قدیم سلماس را شهر سردسیری به شمار آورده اند. و می دانیم در زبان پهلوی آذربایجان که تطور یافتهً زبان مادی بوده، حرف "ر" به "ل" قابل تبدیل بوده است. نام قصباتی هم که در آذربایجان صومه نامیده میشوند از همان ریشه زیمه اوستایی یعنی سرما می باشند. از سوی دیگر می توان هیئت قدیمی دیگر سلماس یا بخشی از آن را یعنی دیلمقان را در زبان آذری به معنی مرکز شهر(دل مکان)گرفت.

نام باستانی سلدوز یا نقده

در تاریخ ماد دیاکونوف در منطقه نقده (سلدوز)حالیه نام شوردیره دیده میشود. جزء دوز (نمک)یادآور جزء شور در نام شوردیره است. بر این اساس نقده از تلخیص نمک ده عاید شده است. در باب وجه اشتقاق سلدوز گفته شده است که آن مرکب از سیل (به ترکی سل) و دوز (به ترکی یعنی نمک)است. نام شوردیره را به پهلوی میشود دارای شورهً وسیع و پایا گرفت.نظر به نام رودخانه نقده یعنی گدار (آب نیرومند قابل عبور)شوردیره در اصل به معنی سور دریا (یعنی آب نیرومند)بوده است.

از دجال و سفیانی همان خواجه نصیرالدین طوسی و هلاکو منظور بوده اند

از دابة الارض (الاغ زمین) و سفیانی (استر تند و تیز) در اصل همان هولاکو (در لغت مغولی یعنی مرکب تند و تیز)منظور است و از دجّال (بسیار فریبکار)که دابة الارض و سفیانی را به خدمت میگیرد همان خواجه نصیر الدین طوسی مراد است که با به خدمت گرفتن هولاکو بساط خلفای عباسی را جمع کرده و بغداد را کشتار نمود. اعراب شیعی از اینها شخصیتها و ستوری اساطیری در مقدمه قیام مهدی پدید آورده اند.بر عکس خواجه نصیرالدین طوسی در روایات فکاهی ایران و ترکیه تحت نام ملانصرالدین با الاغ اساطیریش بسیار محبوب است.

شهرستان مراغه به عنوان زادگاه زرتشت

كتاب پهلوي شهرستانهاي ايران مكان زادگاه زرتشت را شهر آمل (محل نگهداري دامها)در آذربايجان ذكر مي نمايد. آمل ترجمه فارسي نام مراغه در زبان عربي است. برخي ها از جمله جي مودي آن را آموي خوانده و به اشتباه افتاده اند و يا تصور نموده اند نام رغه آذربايجان(مراغه)در أنجا از قلم افتاده است.مكان محتمل ديگري كه مي تواند زادبوم زرتشت باشد دژ شوشي (ورجمكرد)است كه مكان فرمانروايي ديگر پدر وي سپيتمه جمشيد بوده است.

شكل قديمي نام بوكان

در کتیبه های آشوری نام باریکانو (محل محصول یا محل بارو) در جوار قلعه خارخار (دیواندره)دیده میشود که می تواند همان بوکان امروزی منظور باشد. نام مشابهً ديگر در كتيبه هاي آشوري گنج باكاني است كه جزء گنج آن در نام بوكان ديده نميشود. شايد گوجه قلعه سمت تخت سليمان منظور بوده است.

نامی جدید و ایرانی برای واحد پول ملی

اگر تومن یعنی اصطلاح آذری تومان مغولی و فارسی به معنی 10 هزار را مرکب از کلمات فارسی تو و من بگیریم می توانیم آن را رابط اقتصادی من و تو (ما) بشماریم، برای انتخاب واحد پول جدید نیازی به گشت و گذار در فرهنگنامه ها نو و کهنه نیست.

معني لفظي شللوند, خويمازد, قدوخ قيران

در شهرستان مراغه نامهاي شللوند (به ضم شين) به كردي به معني دارنده نوعي غله يا قماش است و خويمازد به معني داراي خورد و خوراك خوب است و سرانجام گديك قوران به ظاهر به تركي معني چيننده قله از تفاله و مدفوع دامها و سنگ و در زبانهای ایرانی به معنی واقع در گردنه کوه است.