نام هیتی ها و پایتخت آنها هاتوشا با اشعهٔ خورشید مرتبط می نمایند

دلایل لغوی و باستانشناسی:

हेति f. heti ray of the sun

Old English hat "hot, flaming"

و بی جهت نیست که پادشاهان هیتی خود را با لقب "خورشید من" می نامیده اند.

اشکال پرتو خورشید در فرهنگ باستانی هاتوشا (پایتخت امپراتوری هیتی‌ها در آناتولی)، در قالب آثار معروفی به نام «قرص‌های خورشیدی» (Sun Disks یا Güneş Kursu) شناخته می‌شوند. این نمادهای مفرغی که در اصل متعلق به تمدن پیش از هیتی‌ها یعنی «هاتی‌ها» بودند، دارای اشکال و ساختارهای هندسی ویژه‌ای برای نشان دادن خورشید و پرتوهای آن هستند. بر اساس یافته‌های باستان‌شناسی، نمادها و پرتوهای خورشید در این آثار به ۴ شکل کلی تقسیم می‌شوند:

• شکل نیم‌دایره‌ای (Semi-circular): حلقه‌ها یا صفحات نیم‌دایره‌ای که نمادی از طلوع یا غروب خورشید و کمان آسمان هستند.

• شکل لوزی (Diamond-shaped): در برخی از نسخه‌ها، پرتوها یا بدنه اصلی خورشید به صورت خطوط لوزی‌شکل و متقاطع طراحی شده‌اند که نمادی هندسی از تابش نور خورشید است. • دایره‌ای همراه با شاخ گاو (Circular with bulls' horns): پرتوهای خورشید در درون یک دایره محصور شده‌اند که روی دو شاخ بزرگ قرار گرفته است. شاخ‌ها در این فرهنگ نماد قدرت، باروری و خدای طوفان (تِشوب) بودند.

• اشکال پیچیده همراه با حیوانات و پرندگان: در این مدل‌ها، پرتوهای خورشید به صورت برجستگی‌های نوک‌تیز و مشبک در بالای دایره قرار دارند که نمادی از شکوفایی طبیعت و باروری است. پرندگان (نماد آزادی و روح) و گوزن‌ها (نماد صلح) در میان این پرتوها دیده می‌شوند.

جزئیات طراحی پرتوها و نمادهای نجومی

• نوک‌های تیز بالای قرص: لبه‌های دندانه‌دار و تیز در بخش بالایی این صفحات، بازتاب‌دهنده پرتوهای مستقیم خورشید و همچنین نمادی از زایش و خلاقیت طبیعت هستند.

• آویزهای متحرک مفرغی: در بخش پایینی بسیاری از این صفحات، مهره‌ها یا زنگوله‌های مفرغی آویزان بودند که هنگام حرکت دادن صفحات در مراسم‌های مذهبی، صدایی شبیه زنگ ایجاد می‌کردند تا ارواح خبیثه را دور کنند.

• قرص خورشید بالدار: علاوه بر این نمادهای مشبک، در نقش‌برجسته‌های سنگی خودِ هاتوشا (مانند معبد یازیلی‌کایا)، خدای خورشید با یک خورشید بالدار در بالای سرش نمایش داده شده که پرتوهای آن به شکل بال‌های گشوده (الهام گرفته از هنر مصر باستان) نماد حفاظت الهی و عدالت است.

پادشاهان هیتی پس از مرگشان در اولین روز پس از مرگش با آتش مقدس سوزانده می‌شدند. شرح نسبتاً کاملی از مراسم مرگ سلطنتی هیتی‌ها (شالیش واشتایش) باقی مانده‌است که نشان می‌دهد خاکستر برای مدتی در یک گلدان نقره ای «هوپور» روی تختی در خانه‌ای سنگی گذاشته می‌شد. دقیقاً نمی‌دانیم بعد از آن چه اتفاقی می‌افتاد زیرا سند آسیب دیده‌است. می‌دانیم که این مراسم چهارده روز به درازا می‌انجامید و سرانجام خاکستر در محلی که در آن سر اسب‌ها و گاوها را می‌سوزاندند پراکنده می‌شد. هیتی‌ها بنابراین آرامگاه‌های سلطنتی نداشتند. در روز سوم مراسم، پیرزنی ترازو را برداشته تمام طلا، نقره و سنگ‌های قیمتی شاهزاده یا ملکه را در یک تشت می‌گذاشت، اما دوغاب سفالی (بی‌ارزش) را در تشت دیگر می‌نهاد. در پایان مراسم، او ترازو را می‌شکست و قطعات را به عنوان قربانی به سمت خدای خورشید نگه می‌داشت. ترازو در زمان قبل از پیدایش سکه‌های با وزن تضمین‌شده، نقش مهمی در پرداخت‌ها داشت. معنای دقیق این آیین مشخص نیست، اما گذرا بودن ثروت زمینی به وضوح از موضوعات آن است.